आउँदा दिनहरु

२५माघ

रविसप्तमी व्रत भोलि
२६माघ

गोरखकाली पूजा २ दिन पछि
२७माघ

सुरक्षित इन्टरनेट दिवस ३ दिन पछि
२८माघ

विज्ञानमा महिला पहुँचको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस ४ दिन पछि
१फागुन

कुम्भ संक्रान्ति/विजया एकादशी व्रत/विश्व रेडियो दिवस ६ दिन पछि
२फागुन

शनि प्रदोष व्रत/प्रणय दिवस ७ दिन पछि
३फागुन

महा शिवरात्री / नेपाली सेना दिवस/सिलाचःह्रे पूजा ८ दिन पछि
६फागुन

ग्याल्पो ल्होसार ११ दिन पछि
७फागुन

प्रजातन्त्र दिवस / निर्वाचन दिवस १२ दिन पछि
८फागुन

सामाजिक न्याय दिवस १३ दिन पछि
९फागुन

अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस १४ दिन पछि
१२फागुन

भौमाष्टमी व्रत/गोरखकाली पूजा १७ दिन पछि
१५फागुन

आमलकी एकादशी व्रत/विश्व गैरसरकारी संस्था दिवस २० दिन पछि
१७फागुन

प्रदोष व्रत/शून्य भेदभाव दिवस २२ दिन पछि
१८फागुन

फागु पुर्णिमा (पहाडी जिल्ला)/पूर्णिमा व्रत २३ दिन पछि
१९फागुन

फागु पुर्णिमा (तराइ होली)/खण्डग्रास चन्द्र ग्रहण/विश्व वन्यजन्तु दिवस २४ दिन पछि
२०फागुन

तेल लगाउने र आँपको मुजुरा खाने दिन २५ दिन पछि
२४फागुन

नारी दिवस २९ दिन पछि
२७फागुन

गोरखकाली पूजा ३२ दिन पछि
१चैत

मीन संक्रान्ति/पापमोचनी एकादशी व्रत/विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस ३६ दिन पछि
२चैत

सोम प्रदोष व्रत ३७ दिन पछि
३चैत

पाहाँचःह्रे ३८ दिन पछि
४चैत

घोडेजात्रा (काठमाडौँ उपत्यकालाई बिदा) ३९ दिन पछि
५चैत

तेल लगाउने र नीमको पात खाने दिन ४० दिन पछि
६चैत

विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस/अन्तर्राष्ट्रिय खुशी दिवस ४१ दिन पछि
७चैत

गौरी व्रत/मत्स्य जयन्ती व्रत/विश्व कविता दिवस ४२ दिन पछि
८चैत

विश्व जल दिवस ४३ दिन पछि
९चैत

विश्व मौसम विज्ञान दिवस ४४ दिन पछि
१०चैत

विश्व क्षयरोग दिवस ४५ दिन पछि
१२चैत

चैते दशैँ/श्री स्वेत मत्स्यन्द्रनाथ रथ यात्रा/गोरखकाली पूजा ४७ दिन पछि
१३चैत

श्री राम नवमी व्रत/विश्व रङ्गमञ्च दिवस ४८ दिन पछि
१५चैत

कामदा एकादशी व्रत ५० दिन पछि
१६चैत

सोम प्रदोष व्रत ५१ दिन पछि
१७चैत

महावीर जयन्ती ५२ दिन पछि
१८चैत

पूर्णिमा व्रत/विश्व मूर्ख दिवस ५३ दिन पछि
१९चैत

बैसाख स्नान प्रारम्भ/हनुमान जयन्ती/विश्व अटिजम जागरुकता दिवस/SEE २०८२ प्रारम्भ-अनिवार्य अङ्ग्रेजी ५४ दिन पछि
२०चैत

SEE २०८२ -अनिवार्य नेपाली ५५ दिन पछि
२२चैत

SEE २०८२ -अनिवार्य गणित/स्वामी शशिधर जन्मजयन्ती ५७ दिन पछि
२३चैत

SEE २०८२-अनिवार्य विज्ञान तथा प्रविधि ५८ दिन पछि
२४चैत

विश्व स्वास्थ्य दिवस/SEE २०८२-अनिवार्य सामाजिक अध्ययन ५९ दिन पछि

ज्योतिषहरू

Jyotish Purushottam Ghimire

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय, �...

Jyotish Vaman Sapkota

शिक्षा - व्याकरणाचार्य, पौरोही...

Jyotish Damodar Poudel

नेपाल संस्कृत विश्व बिद्यालय�...

Jyotish Amrit Paudel

वाराणसीकै सम्पूर्णानन्द संस्...

Jyotish Mohan Ghimire

सम्पुर्णानन्द संस्कृत विश्वव...

Jyotish Narayan Prasad Bhandari

ज्योतिषका उप-प्राध्यापक (lecturer of A...

Jyotish Smarika Acharya

बाल्मीकि बिद्यापिठ बाट ज्योत�...

Jyotish Pandit Mukunda Nepal

ज्योतिष पण्डित मुकुन्द नेपाल�...

Jyotish Krishna Prasad Bhandari

उपप्राध्यापक (Asst. professor of Sanskrit) नेपा�...

Jyotish Deepak Prasad Kafle

सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वव...

Jyotish Damodar Kaushik

ज्योतिष र व्याकरण विषयमा आचार�...

Jyotish Narayan Prasad Gautam

गुरुकुल शिक्षा प्रणालीबाट ज्�...

Jyotish Dipendra Khatiwada

सम्पुर्णानन्द संस्कृत बिश्वब...

Jyotish Mukunda Sharma

स्वाध्याय, सत्सङ्ग र सदाचारजस�...

Jyotish Hamro patro

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय �...

Jyotish Dharmendra Krishna Paudel

शास्त्री धर्मेन्द्र कृष्ण पौ�...

Jyotish Khageshwor Subedi

गुरुकुल पद्दति बाट ज्योतिषीय �...

Jyotish Kuresh Pandey

११ वर्षको अनुभवसहित विभिन्न ध�...

Jyotish Ghanashyam Pokharel

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयब...

TALK TO JYOTISH

साहित्य / ब्लग

Jun/Jul 2025

आज

२०८२ असार

३
मंगलवार

Jun 17, 2025
असार कृष्ण षष्ठी
विश्व खडेरी विरुद्ध संघर्ष दिवस ( World Day to Combat Desertification and Drought )

MY NOTE

तपाईँले आजको मिति भन्दा पछिको नोट हाल्नु भएको छैन । तपाईँले जन्मदिन, मिटिङ, सम्झनु पर्ने कुराहरु, बिल तिर्ने दिन आदि टिपोट टिप्न सक्नुहुन्छ ।

विश्व खडेरी विरुद्ध संघर्ष दिवस

विशेष अडियो सामग्री

प्रकृति अनुसार हामी चल्न जरुरी

हामी बसेको संसार र सृष्टिमा प्रकृति नै सबैभन्दा विशाल, अद्भुत-अद्वितीय कुरा हो । प्रकृतिलाई हामीमध्ये कसैले पनि आफ्नो बसमा राख्न सम्भव छैन तर प्रकृतिलाई सुहाउँदो वातावरण सृजना गरी त्यसको जर्गेना गरी भावी पुस्ता कालागि यसका असीम सम्भावना तथा निर्विकल्प महत्त्वको ज्ञान हस्तान्तरण गरेर यसको संरक्षण गर्न सक्दछौँ । एउटा कुरा प्रस्ट छ! प्रकृति हामी अनुसार चल्दैन, प्रकृति अनुसार हामी चल्न जरुरी छ ।

विश्व खडेरी विरुद्धको दिवस: पृष्ठभूमि

बढ्दो मरुभूमीकरण र खडेरी विरुद्ध विश्व समुदायमै जनचेतना बढाउन र ऐक्यबद्धता कायम गर्न कालागि सन् १९९५ देखि हरेक वर्ष विश्व समुदायले विश्व खडेरी विरुद्धको दिवस मनाउँदै आएको छ । वातावरणीय संरक्षण र दीर्घकालीन भूमि ब्यस्थापन गरी दुई वटा मुख्य बुँदामा पैरवी गर्न यस दिवसको सुरुवात गरिएको हो ।

खडेरी कम गर्न तपाईंको विचारमा सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय कुन हो? वृक्षारोपण पानीको संरक्षण दिगो खेती प्रणाली जनचेतना अभिवृद्धि

खाद्य सुरक्षा देखि वातावरणीय मुद्दाहरू, भू-संरक्षण लगायत विभिन्न कुराहरू यो विशेष दिनले विश्वसमाज माझ निरन्तर प्रकाश पार्ने काम गर्दै आएको छ । खडेरी या मरुभूमि करणको कुरा गर्दाखेरि भौगोलिक परिरस्थितिनुसारका अनेक मानवीय क्रियाकलाप अनि प्रकृतिसँग निरन्तर भई रहने अविवेकी प्रयोग नै २१ औँ शताब्दीमा प्रकृतिले भोग्दै आएको समस्या हो ।

केही हदसम्म खडेरीलाई प्राकृतिक असरका रूपमा पनि व्याख्या गरिएको छ जहाँ स्थानीय मौसममा व्यापक फेरबदल हुन्छ र भूमिको उत्पादक क्षमतामा कमी हुन आई उत्पादनशील भूमि क्रमशः अनुत्पादक हुन थाल्दछन् । यसै गरी अधिकतम भूमिहरू अनुत्पादक भएको भयावह अवस्था नै मरुभूमि करण हो । भूमिमा आश्रित मानव समुदाय, कृषि कार्य, पशु पालन र मुख्य कुरा अन्न उत्पादनमा कमी हुन आई खडेरी र मरुभूमि करणले अन्ततः गरिबी बढाउँदछ ।

मानव जनसङ्ख्याको वृद्धि सँगै पछिल्ला शताब्दीमा भूमिको वितरण, विभाजन अनि उपयोग वास्तवमै दुःखदायी तवरले भएको विश्व मानचित्रका लगभग सबै देशहरू खडेरी र मरुभूमी करणको ढिलो-चाँडो जोखिममा छन् ।

नेपालमा त झन् हामीलाई मलिलो उर्वर खेतबारी भन्दा कङ्क्रिटको जङ्गल ठ्याउन घडेरीको मोहमा वृद्धि हुन थालेको छ । घडेरी जोडेर घर बनाएर बस्नमा हामीले जीत त सम्झन्छौँ तर खेत अनि तिनको उत्पादकत्वले हाम्रो भान्सामा आगो बलेको र पेटको भोक शान्त पार्छ भन्ने कुरा हामीले बुझेर पनि बुझ पचाई रहेका छौँ ?

भूमिको वास्तविक प्रयोग कृषि हो तथापि विश्व मानचित्रमै भू-माफिया र रियल स्टेट व्यापारको वृद्धिसँगै दुर्भाग्यवश भूमिको दुरुपयोग र भू-उपयोगको गलत व्याख्या गर्न थालिएको छ । यसै कारणले नै होला आज विश्व भरिका ८१ करोड मान्छेहरू खाद्यान्न सङ्कटको असरमा छन् । नेपालकै उदाहरण लिउ न, गएका केही दशकहरूमा भूमिको अनुचित प्रयोग, कृषि कार्यमा कमी, पानीको सङ्कट र प्लटीङ्ग गरेर घडेरी बनाउन डाँडा काट्ने, सम्म्याउने अनि कति त्यस्ता जग्गाबिच बाटो बनाउने क्रममा हामीले कति नदीनाला, पोखरी, ताल अनि अन्न उत्पादन हुनसक्ने धर्तीको वली चढाएका छौँ ?

ठुला ठुला हवाईजहाज, कम्प्युटर र मेशिन बनाउन सक्ने प्रयोगशालाले एक चिम्टी माटो आफैले बनाउन सकेको छैन, कतै सुन्नुभएको छ त माटो बनाउने कारखाना ? छैन नि ! स्मरण रहोस् विश्वको सबैभन्दा दुर्लभ र प्राण धान्ने कुराहरू नै माटो, पानी, आकाश, अग्नि र हावा नै हुन । पञ्च तत्त्वका रूपमा वैदिक सनातन संस्कारले यी कुराहरूको संरक्षण कालागि आव्हान गरेको छ ।

यस वर्षको विश्व खडेरी विरुद्धको दिवसको नारा २०२५ ,"Restore the Land, Unlock the Opportunities" भन्ने रहेको छ । भूमिको स्वामित्वमा महिलाहरूको समान अधिकार लाई पैरवी गर्दै लैगिंक समानता र भूक्षय तटस्थताको लक्ष्य सन् २०३० सम्म प्राप्त गर्न यस वर्षको लक्ष्य केन्द्रित छ । जमिनको उत्पादकत्व कम हुन गई एकठाँउबाट अर्को ठाउँमा बसाइसर्ने मान्छेहरूको लर्को पनि संसारले धेरै देखेको छ । जमिनलाई माया गर्न सके जमिनले हामीलाई माया गर्दछ, रुखलाई माया गरौँ अनि माटोको संरक्षणमा ध्यान पुर्याऔं ।

उर्वर जमिनमा लगानी गर्नाले भविष्यले आधार पाउँदछ र जमिनको लगानी भनेको आना र धुर जग्गा किनेर केही समय राखेर घडेरीका रूपमा पुनः फाइदा सहित बेच्नु भने पक्कै हैन । माटोलाई खनिखोस्री रुख रोपी, कृषि गरी अनि खाद्य उत्पादनमा ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण हो । हामीलाई मरुभूमि हैन हरियाली माटो चाहिएको छ, हैन र ?

बादलले पानी बोकेर ल्याएर जमिन सिञ्चित गरिदिओस्, हरियालीले साथ नछोडोस् अनि कङ्क्रिटका घरका साटो हरिया फाँटहरूको प्रशस्त वृद्धि होस् । बादल र जलका धाराबिच एउटा प्रेमील सम्बन्ध छ, जहाँ बादल छन् त्यहाँ जलका धारा बगी रहने छन् अनि जहाँ जलका धारा छन् त्यहाँ हरियालीले साथ छाड्ने छैनन् । माटोमा हरियाली अनि हरियालीमा जीवन अडिएको छ । जय होस् !