धन त्रयोदशी व्रत (धनतेरस)

बडा दसैँको लगत्तै आउने नेपालीहरूको अर्को महत्त्वपूर्ण चाड तिहार सबैको घरदैलोमा आइसकेको छ। आज धन त्रयोदशी अर्थात् धनतेरस । विशेष गरी दीपावलीको किनमेलको लागि आजको दिन निक्कै उत्तम मानिन्छ। आजको दिन खरिद गरेका सामग्रीहरू राखेर लक्ष्मी पूजा गरेमा लक्ष्मी माता खुसी भई हामीलाई धनधान्यले सम्पन्न गराउने जनविश्वास छ ।

धन्तेरसको व्रत बसेर आज पवित्र मनले अनि शुद्ध चित्तले पूजा अर्चना गर्ने चलन छ । धन्तेरसको दिन कमलको पुष्पा सनमा बसेकी माता लक्ष्मीजी र गणेशजीको मूर्ति, तस्बिर घर भित्र्याउनु निकै फलदायी हुनेछ । गच्छ अनुसार तपाईँले माटोको मूर्ति वा तस्बिर पनि लिन सक्नुहुनेछ । मूर्ति लिँदा ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने माता लक्ष्मीजी कमलको पुष्पा सनमा बसेकै हुनुपर्दछ, उभिएको हुनुहुँदैन । यसो गर्नाले अन्नले भरिपूर्ण तथा स्थायी लक्ष्मीको बास हुन्छ ।

धन्तेरसमा भाँडाकुँडा खरिद

तपाईँ धन्तेरसको अवसरमा भाँडाकुँडा खरिद गर्दै हुनुहुन्छ भने जुनसुकै स्टिल, तामा, पित्तल आदिको भाँडा किने पनि एउटा कुनै न कुनै वस्तु चाँदीको खरिद गर्नु शुभ मानिन्छ । सम्भव भएसम्म सुन किन्नु अत्यन्त लाभदायी हुनेछ । धनतेरसको दिन किनेको सामान घरको पूर्व उत्तर दिशा (ईशान कोणमा) लगेर राख्नुपर्दछ । यसरी खरिद गरेको सामान अरूलाई उपहारको रूपमा दिनु राम्रो मानिँदैन । अतः आफ्नू लागि मात्र राख्नुपर्दछ । यसो गर्नाले कुबेरजी पनि प्रसन्न भई तपाइको घरमा विराजमान हुनुहुनेछ । ध्यान दिनुस् धन त्रयोदशीमा कालो रङ्गको कुनै पनि वस्तु खरिद गर्नुहुँदैन ।

धन्तेरसको दिन कौडी, कमल गट्टा तथा सिङ्गो धनियाँ किनेर घर भित्र्याउनु अत्यन्तै शुभ मानिन्छ र यसरी खरिद गरेको कौडी कमल गट्टा र सिङ्गो धनियाँ लक्ष्मी पूजामा सामेल गरी घरमा राख्नाले घरमा धनको कमी कहिल्यै नहुने र मानसिक शान्ति मिल्नेछ ।

आजको दिनबाट लक्ष्मी उत्सव सुरु हुने भएको हुनाले आज पनि लक्ष्मी माताको विशेष पूजा अर्चना गर्नु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। सम्पूर्ण नेपालीहरूलाई धन्तेरसको मङ्गलमय शुभकामना।

शनि प्रदोष व्रत

प्रदोष भनेको के हो ?

त्रयोदशीलाई प्रदोष भनिन्छ । एकादशीमा विष्णुलाई स्मरण गरिन्छ भने प्रदोषमा शिवको स्मरण गरिन्छ । प्रदोष काल सूर्यास्त हुनुभन्दा ४५ मिनेट अगाडि सुरु हुन्छ र सूर्यास्तको ४५ मिनेटपछि समाप्त हुन्छ। प्रदोष कथा चन्द्रमाको क्षय हुने रोग अर्थात् चन्द्रमाको प्रभाव कम हुँदै जाने अवस्थामा भगवान् शिवले त्रयोदशीका दिन चन्द्रमाको रोग निवारण गरिदिनुभएको शास्त्रमा उल्लेख छ । यस कारणले हरेक महिनाको त्रयोदशीमा भगवान् शिवको स्मरण गर्दै प्रदोष व्रत लिइन्छ। शनिबारका दिन प्रदोष व्रत परेकाले शनि प्रदोष व्रत भनिएको हो ।

शनि प्रदोष व्रत मन्त्र

शनि प्रदोष व्रत भगवान् शिव र शनिदेवलाई समर्पित एक पवित्र दिन हो। यस दिन शिवजी र शनिदेवको पूजा र मन्त्र जपले शुभ फल प्रदान गर्दछ।

शिवजीको प्रदोष व्रत मन्त्र

ॐ त्र्यंबकम् यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्।

उर्वारुकमिव बन्धनान् मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥

प्रदोष व्रत कहिले गर्ने ?

प्रदोष व्रतको पूजा आफ्नो नगरको सूर्यास्तको समय अनुसार प्रदोष कालमा गर्नुपर्छ।

प्रदोषमा के नगर्ने ?

प्रदोषको समयमा भगवान् शिवको पूजा नगरी भोजन नगर्नुहोस्। व्रत बस्दा खाना, नुन, खुर्सानी आदिको सेवन नगर्ने ।

प्रदोष व्रतमा पूजा गर्दा थालमा के-के राख्ने ?

पूजा थालीमा अबीर, चन्दन, कालो तिल, फूल, धतुरा, बिल्व पत्र, शमी पत्र, जनै, दीप, कपूर, अगरबत्ती र फलफूल राखेर पूजा गर्ने ।

तुला संक्रान्ति

सङ्क्रान्ति र मसान्त

महिनाको प्रथम दिनलाई सङ्क्रान्ति भनिन्छ भने महिनाको अन्त्य हुने दिनलाई मसान्त भनिन्छ । आज तुला सङ्क्रान्ति अर्थात् सूर्य कन्या राशिबाट तुला राशिमा प्रवेश गर्दै छ । एक वर्षमा १२ वटा सङ्क्रान्तिहरू हुन्छन् र सङ्क्रान्तिको दिनमा सूर्य एउटा राशिबाट अर्को राशिमा प्रवेश गर्दछ । आजको सङ्क्रान्ति यस हिसाबले पनि महत्त्वपूर्ण छ किनकि यस दिनमा दिन र रातको समय ठ्याक्कै समान हुन्छ । यस सङ्क्रान्ति लाई मत्स्यपूराणमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण सङ्क्रान्तिका रुपमा व्याख्या गरिएको पाइन्छ, एक दिन अगाडिबाटै एक छाक मात्र खाएर तुला सङ्क्रान्तिको व्रत बस्ने चलन पनि छ ।

तुला सङ्क्रान्ति मा के गरिन्छ ?

यस दिन बसिने व्रतले चिताएको शुभ फल दिने जनविश्वास रहेको छ । वैदिक सनातन हिन्दु क्यालेन्डर अनुसार आजदेखि सातौँ महिना अर्थात् कार्तिक सुरु भयो । यस विशेष प्रभावले खेतमा काट्न तयार अवस्थामा रहेका अन्न बालीहरू राम्रो तौल भएर भित्रिउन र राम्रो हिसाबले कुनै पनि प्राकृतिक विपत्तिविनाकै अन्नको भण्डारण गर्न सकियोस् भनेर पूजा अर्चना गरिन्छ ।

बिस्तारै बिस्तारै आकाशबाट शीत झर्न थालेको छ, सिरेटोको अनुभव पनि हुँदै छ होला र दिन छोट्टिदैं गएर साँझहरू शीघ्र आउन थालेका छन् । घर खेतमा धानका बालाहरू लहलहाउन थालिसके । मङ्गसीर महिना नजिक आउँदै छ जुन महिना धान काटेर दाउनी गरेर अन्न भित्राउन भ्याइन भ्याइ हुन्छ ।

यस पटकको बालीनाली सप्रिएका होउन्, भकारी भरेर अन्न भित्राउँदै किसानहरूमा हर्ष छाओस् । आषाढ श्रावणमा रोपाई गरेका धानका बिउँहरूले अब पसिनाको मूल्य दिने समय नजिक आउँदै गर्दा सबै जनामा आशा र मुस्कानको ऊर्जा सञ्चार होस्, शुभकामना !