पाहाँचःह्रे/विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस/अन्तर्राष्ट्रिय खुशी दिवस

अतिथि चतुर्दशी
"पाहाँ" भन्नाले अतिथि भनेर बुझिन्छ भने "चःह्रे" भनेको चतुर्दशीलाई भनिने गरिन्छ। आफू मात्र भोज खाने या रमाइलो गर्ने नभई सबै साथीभाइ र मित्र जनलाई बोलाएर भोज गर्ने र रमाइलो गर्ने चाड भएकाले होला यस चर्तुदशीलाई पाहुना आउने भनेर पाहाँ भनिएको हुनपर्दछ । यस दिनलाई "पिशाच चतुर्दशी" पनि भनिन्छ। चैत्र कृष्ण पक्षको चर्तुदशीलाई पाहाँचःह्रे भनेर रमाईलोका साथ मनाउने परम्परागत चलन छ ।

वर्षको अन्तिम चतुर्दशी
यस वर्षको यो अन्तिम चतुर्दशी पनि हो । सकिँदो जाडो, सुरुवाती गर्मी अनि सुख्खापनाको मौसममा हुन सक्ने रोग व्याध र विपतहरुको धार्मिक समापन र आस्थागत गन्तव्यका रूपमा यस चर्तुदशीलाई लिइन्छ । पहिले पहिले त नेवा समुदायमा आजका दिन मकलमा आगो बालेर उक्त धुवाँ घरमा लगाउने र त्यसको प्रभावले भूतप्रेत लगायतका कुराहरू र विपतहरु नलाग्ने, रोग व्याध निर्मूल हुने विश्वास गरिन्थ्यो ।

मुख स्वास्थ्यलाई उमेरले फरक पार्दैन । हरेक उमेर समुहकाहरुले आफ्नो मुख स्वास्थ्यको कदर र ख्याल गर्नुपर्छ। मुस्कानको जीवनभरको लागि आफ्नो मुखमा गर्व गर्न विश्व मुख स्वास्थ्य दिवसमा विश्व समुदायसँग संलग्न हौँ ।

हरेक वर्ष २० मार्चमा, हामी विश्वलाई एकजुट भएर मुख सम्बन्धी रोगहरूको बोझ कम गर्न मद्दत गर्दे विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस मनाइन्छ । यस दिनको उद्देश्य मुखको स्वास्थ्य सुरक्षित गर्न ज्ञान, उपकरण र आत्मविश्वासका साथ मानिसहरूलाई सशक्त बनाउनु हो ।

 वर्ष २०२३ मा मुख स्वास्थ्य दिवसको नारा
वर्ष २०२३ मा मुख स्वास्थ्य दिवसको नारा चाहिँ Be Proud of your mouth अर्थात् जीवनभरिको मुस्कान सँगाल्दै आफ्नो मुखमा गर्व गरौँ भन्ने लाग्दछ । आज विश्वभरि #MouthProud #WOHD23 ह्याशट्याग गरेर आफ्नो मुख र मुस्कान देखिने गरी भिडियो र सेल्फीहरु अपलोड च्यालेन्ज पनि गरिएको छ ।

पृष्ठभूमि
विश्वको जनसङ्ख्याको ९० प्रतिशत मानिसहरू आफ्नो जीवनकालमा मौखिक रोगहरूबाट ग्रस्त हुने गरेको पाइन्छ । यी मध्य धेरै जसो मुख सम्बन्धी रोगहरूलाई रोक्न सकिने भए पनि उचित उपचार र जनचेतनाको अभावमा मुख स्वास्थ्यका समस्याहरू अझै विद्यमान छन् । एफडीआई अर्थात् वर्ल्ड डेन्टल फेडेरेसनद्वारा आयोजित, विश्व मुख स्वास्थ्य दिवसमा विश्वभरका राष्ट्रिय दन्त सङ्घहरूले १३० भन्दा बढी देशहरूमा अभियानहरू सञ्चालन गर्दछन् । यस दिवस सन् २०१३ वाट मनाउन थालिएको हो ।

अन्तर्राष्ट्रिय खुसी दिवस
मार्च २० तारिख संयुक्त राष्ट्रसङ्घको अन्तर्राष्ट्रिय खुसी दिवस हो। हामी एक सरल, दैनिक अभ्यास अपनाएर सँगै खुसी र दयालु संसार बनाउन सक्छौँ भन्ने विश्वासका साथ खुसी दिवस मनाइने गरिएको पाइन्छ । यस दिवसले हामीलाई खुसी हुन पाउनु पनि आधारभूत मानव अधिकार हो र खुसी हुनु जरुरी छ भनेर भनेर याद दिलाउँछ ।

पृष्ठभूमि
सन् २०११ मा, संयुक्त राष्ट्र महासभाले एक प्रस्ताव पारित गर्दै खुसी लाई आधारभूत मानव लक्ष्य बनायो र खुसीलाई आर्थिक अवसर जत्तिकै प्राथमिकता दिने आव्हान पनि गर्‍यो । दुई वर्ष पछि सन् २०१३ मा, संयुक्त राष्ट्रका सबै १९३ सदस्य राष्ट्रहरूले विश्वको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खुसी दिवस मनाए, र यो निरन्तर हरेक वर्षको मार्च २० मा आयोजना हुँदै आइरहेको छ ।

वर्ल्ड ह्याप्पीनेस इन्डेक्समा नेपाल
मार्च २०२२ मा अन्तर्राष्ट्रिय खुसी दिवस अघि जारी गरिएको उक्त वर्षको विश्व खुसी प्रतिवेदन २०२२ को १० औँ संस्करणमा नेपाल ८४ औँ स्थानमा छ। लगातार पाँचौँ वर्ष, फिनल्यान्ड विश्वको सबैभन्दा खुसीको रूपमा शीर्ष स्थानमा रहेको छ ।

खुसी रैंकिंग विश्व खुसी रिपोर्ट को एउटा पाटो हो। देशको स्कोर एक सर्वेक्षणमा आधारित हुन्छ जसमा सहभागीहरूले आफ्नो वर्तमान जीवनको गुणस्तरलाई शून्य देखि १० को स्केलमा मूल्याङ्कन गरेका थिए ।

हाम्रो पात्रोका लागि सुयोग ढकाल